Cùng với uống trà, thư pháp, cây cảnh Bonsai, thì cắm hoa cũng được người dân Nhật Bản đưa lên tầm cao của nghệ thuật. Tất cả được người Nhật gửi gắm thông điệp ý nghĩa cuộc sống, yêu thiên nhiên, hòa mình vào đất trời vũ trụ, là sự tĩnh lặng trong tâm hồn.
Nguồn gốc nghệ thuật cắm hoa Ikebana.
Trước tiên, ta cần hiểu Ikebana là gì? Ikebana là nghệ thuật cắm hoa của Nhật, hay còn gọi là "hoa đạo". Theo nghệ thuật Ikebana, hoa được cắm hài hòa với màu sắc và bài trí của phòng, bình cắm...tượng trưng cho thiên, địa, nhân. Cách cắm hoa sẽ cho ra nhiều ý nghĩa, thể hiện tình cảm ẩn chứa mà nghệ nhân cắm hoa gửi gắm vào.
Nguồn gốc nghệ thuật cắm hoa Ikebana:
Có nhiều ý kiến cho rằng Ikebana có nguồn gốc từ việc dâng hoa cho Phật trong đạo Phật. Đạo Phật du nhập vào Nhật Bản ở khoảng thế kỷ thứ VI. Đây được gọi là Thời kì Asuka tại Nhật Bản. Và đây cũng được xem là thời kì Ikebana bắt đầu được ra đời tại Nhật Bản. Hiện nay, tại Nhật Bản có hơn 300 trường phái Ikebana nhưng trường phái lâu đời nhất là Ikenobo và được thành lập bởi một tăng sư. Điều này một lần nữa khẳng định Ikebana và Phật giáo có quan hệ mật thiết với nhau.
Nhưng phải đến thế kỉ XVI - thời kì Muromachi, cắm hoa Ikebana mới trở thành một nghệ thuật. Đây cũng là thời kì Nhật Bản cho ra đời nhiều nghệ thuật khác như Trà đạo.
Ikebana là một môn nghệ thuật cắm hoa có nguồn gốc từ Nhật Bản và qua nhiều năm lịch sử, nhiều nghệ nhân cắm hoa đã cho ra đời nhiều kỹ thuật cũng như trường phái cắm hoa khác nhau. Nó không chỉ là việc kết hợp những bông hoa lại với nhau, trong Ikebana còn sử dụng rất nhiều thể loại thực vật khác và cứ mỗi một sự kết hợp đó lại mang một ý nghĩa riêng biệt. Ikebana có thể được hiểu là “truyền sức sống cho hoa”.
Ý nghĩa nghệ thuật cắm hoa.
Thông qua việc cắm những bông hoa để rèn luyện thể chất cũng như tinh thần của mình. Người Nhật vô cùng yêu thiên nhiên và điều đó thể hiện trong các nét văn hóa của họ. Ở Nhật Bản, mỗi loài cây cỏ đều chứa đựng một ý nghĩa riêng biệt. Vậy nên người ta rất cẩn trọng và nghiêm ngặt trong việc lựa chọn nguyên vật liệu để cắm hoa.
Người Nhật cắm hoa thường chú ý tới ý nghĩa và sắc thái cũng như hình thể của loài hoa đó. Nên việc cắm hoa phải biểu hiện được thời gian, có ý nghĩa biểu tượng như:
Quá khứ: dùng hoa nở hết, trái cây khô hay lá cây khô.
Hiện tại: dùng hoa nở nửa chừng hay lá cây hoàn hảo.
Tương lai: dùng nụ hoa, nụ lá để hứa hẹn sự tăng trưởng sắp tới.
Cách trang trí bình hoa phải theo trình tự hay quy ước như:
Mùa Xuân: cách xếp đặt đầy sức sống với các đường cong biểu hiện sinh lực.
Mùa Hạ: cách xếp đặt tỏa ra và tràn đầy.
Mùa Thu: cách xếp đặt mỏng và thưa thớt.
Mùa Đông: cách xếp đặt đượm buồn và lắng nghỉ.
Mỗi một kiểu cắm hoa đều mang tính cách tượng trưng, mô tả, để phù hợp với hoàn cảnh hay nghi lễ tương ứng, ví như các ngày quốc lễ, lại có một số cách cắm hoa được ấn định trước và vào các dịp lễ hội, các nghi lễ gia đình có thể bị coi là thiếu đầy đủ nếu không theo cách cắm hoa thích hợp và không trưng bày thứ hoa thích hợp. Hoa Cúc trắng là hoa của ngày tết đầu năm, trong khi vào ngày Tết búp bê (mồng 3 tháng 3), người Nhật thường dùng tới hoa Đào. Hoa Diên Vĩ (Iris) là thứ hoa của ngày Tết con trai (mồng 5 tháng 5).
Ikebana còn là sự giải trí nhẹ nhàng sau những chuỗi ngày lao động mệt mỏi. Kado giúp con người hoà điệu với thiên nhiên và tự khám phá bản thân mình. Nếu một lúc nào đó ta cảm thấy mệt mỏi hãy nghỉ ngơi và thư giãn, hãy nghĩ tới những bông hoa. Chính những bông hoa sẽ giúp ta trút bỏ mọi mệt mỏi, mặc sức hoà mình với thiên nhiên tươi đẹp. Vì vậy, Ikebana trở thành một nghệ thuật đem lại cho con người sự thoải mái và vui vẻ. Con người trước thiên nhiên thật nhỏ bé, mọi bộn bề lo toan của cuộc sống thường nhật dường như tan biến mất. Ikebana có thể nhỏ bé, đơn giản mà tinh tế hoặc đồ sộ, nổi bật mà điệu đà nhưng nó đều là những tác phẩm mang ý nghĩa rất lớn, nó mang con người đến với thiên nhiên, thể hiện khát vọng vươn tới thiên nhiên, vươn tới cái đẹp.
Ikebana còn giúp cho ngôi nhà và môi trường xung quanh mỗi người trở nên tươi mát hơn, trong lành hơn chỉ bằng những bông hoa, những cành lá giản dị, mà không cần tới một khu vườn rộng lớn, tốn kém. Có một bình hoa trong nhà sẽ khiến cho ngôi nhà trở nên thoáng mát hơn đó chưa kể đến mùi hương quyến rũ mà những bông hoa đem lại. Ikebana còn tốt cho cơ thể và tâm hồn của con người.
Ikebana giúp con người trở nên khoan dung, kiên nhẫn, bình tĩnh và hài hòa hơn với môi trường cuộc sống xung quanh.
Nghệ thuật cắm hoa Ikebana mang đậm màu sắc triết học.
Trong những bình hoa của Ikebana còn ẩn chứa sự suy ngẫm về thời gian: Những bông hoa đã nở hết cỡ hay cuống lá, cành khô tượng trưng cho quá khứ, hoa Hàm tiếu hoặc lá xanh tượng trưng cho hiện tại, có nụ hoa và chồi lá tượng trưng cho niềm hy vọng trong tương lai. Không ôm đồm nhiều hoa nhiều lá nhưng mỗi chiếc lá, cành hoa được cắm đều ẩn chứa vẻ đẹp tinh tế và ý nghĩa sâu sắc của tâm hồn.
Trong cách xếp đặt, bố cục: Người Nhật coi trọng hình thể của lá và hoa, cắm hoa nhưng không giết chết nó, cho nó một cái hồn và sự tăng trưởng tự nhiên của hoa lá nơi thiên nhiên. Một cái khéo của nghệ nhân cắm hoa Nhật bản là ngay cả khi chỉ có một loại hoa được sử dụng thì người cắm hoa cũng cố gắng để biến bình hoa đó thành một biểu tượng hoàn hảo của thiên nhiên.
Vật liệu cắm và cách thức trang trí hay ý nghĩa trên vật dụng cắm: Nguyên tắc là ít khi dùng loại lá hay loại hoa đã nở hết tầm cỡ, bởi vì các hoa lá được cắm vào lúc nở rộ nhất sẽ mau héo tàn, rủ xuống, diễn tả sự suy tàn hay chấm dứt. Các cành cây có lá lớn hay các bụi cây nhiều lá cũng không được dùng đến, mà nụ lá, nụ hoa được ưa thích hơn. Lý do của điều này là vì trong khi ở trạng thái nụ, vẻ đẹp của cành hoa không bị che khuất và trong khi dùng các nụ, người ngắm hoa có được niềm vui là ngắm nhìn chúng nở ra từ từ, chậm chạp, cành hoa nhiều nụ biểu tượng cho niềm hi vọng hay sức sống. Như vậy Nghệ Thuật Cắm Hoa phải mang theo ý nghĩa phát triển liên tục trong đời sống và phải diễn tả sinh lực của cuộc sống.
Cũng giống như Trà đạo, hay Thư đạo thì Hoa đạo là một loại hình nghệ thuật mà sự thăng hoa về tư tưởng đạo đức và giá trị triết lí ẩn sâu trong từng tác phẩm nghệ thuật. Nó đã mang đầy đủ những nét ‘‘Đạo’’ trong thưởng thức, cảnh giới tâm tính được đề cao, nhân sinh quan được mở rộng. Nghệ thuật cắm hoa Nhật Bản là một cách tu dưỡng tâm tính đạo đức con người, qua cách cắm mà người cảm nhận được thế giới nội tâm của người cắm hoa. Chính vì lẽ đó mà người ta luôn coi trọng việc cắm hoa giống như việc thiền định, không gian cắm hoa và tinh thần thư thái, trí tuệ mở rộng sẽ cho ra một tác phẩm hoàn toàn là bức tranh mô phỏng tâm tính của người thực hiện nó.
Ikebana không chỉ là tạo ra cách sắp xếp đẹp, mà nó còn mang ý nghĩa như là triết lý giác ngộ tinh thần thông qua sự tập trung luyện thiền (Zen) của Phật giáo. Đối với nhiều người học cắm hoa Ikebana là bài học suốt đời, là một cách luyện tập để đạt được sự tĩnh lặng bên trong, để hướng tới một sự hiểu biết thế giới phong phú hơn, thực hành Ikebana thường xuyên sẽ đem lại trạng thái cân bằng của tâm, giống như các nhà sư luyện Thiền.
Ikebana là biểu tượng của ý nghĩa “giác ngộ” trong Phật giáo
Phong cách cắm hoa Ikebana của Nhật thể hiện sự bất cân xứng, nhưng lại rất chú trọng đến phối hợp màu sắc, và bản chất của hoa, củ quả. Ví dụ: màu chàm kết hợp với màu đỏ là tốt, quả củ đắng kết hợp với củ quả ngọt… xuất phát từ quan điểm cho rằng tất cả đều là một phần trong toàn thể tĩnh động của vũ trụ. Bình hoa luôn mang lại một cảm giác bình an, sự hài hòa và lòng sùng kính trong đời sống tâm linh của người dân Nhật Bản. Những nguyên tắc, hay những điều kiêng kị trong việc chọn, tỉa và cắm hoa Ikebana toát lên cung cách sống theo những điều răn dạy của nhà Phật.
- Không cắm hoa nếu ta không biết tên loài hoa (vì chứng tỏ ta không tôn trọng loài hoa).
- Không dùng những cành có hai nhánh mọc ra theo hai hướng ngược nhau (chỉ sự hiềm khích, ngược lại với nguyên lý hài hòa).
- Không làm gì ngược lại sự tăng trưởng của cây hoa (tôn trọng tự nhiên và hàm ý ta phải thành thật với chính mình).
- Không cắm hoa để chúng chồng lên nhau (mỗi bông hoa cũng như mỗi con người chính mình đều tỏa sáng)
- Không cắm hoa thành hình mũi tên chỉa về phía khách của mình (điều này khiến người đối diện hoa liên tưởng đến bạo hành, và như vậy ngược lại với nguyên tắc hài hòa.)
- Không dùng những cọng có cùng bề rộng (những bề dầy khác nhau làm ta liên tưởng tới những sắc độ khác nhau, là tinh hoa của những phức hợp)
- Không dàn hoa ra trước mặt khách như một tấm gương. (hàm ý tự phô trương lộ liễu, thiếu khiêm tốn.).
- Không sắp hai lá trực tiếp đối nhau. (tránh tranh chấp, vì như thế có thể dẫn tới ẩu đả).
- Không sắp hoa như thể chúng ôm lấy nhau (hãy đứng riêng để thể hiện sự mạnh mẽ và độc lập).
Sáu yếu tố của Phật giáo Shingon: đất, nước, gió, lửa, không gian, và sự hiểu biết. Sáu yếu tố này hàm chứa những khía cạnh khác nhau của bản thể - Phật; mỗi yếu tố đều tách riêng nhưng phải có mối quan hệ tổng hòa. Đất diễn tả núi và ruộng đồng nhưng cũng mang hàm ý là xương, là thịt; Nước là biển cả và sông ngòi nhưng cũng là máu và nước mắt; Lửa cùng lúc là ánh sáng cùng với thân nhiệt; và Gió là hơi thở. Vì vậy, trong nghệ thuật cắm hoa Ikebana không chỉ dùng hoa, mà có thể dùng nhiều vật liệu khác nhau.
Ví dụ: như những nhánh lau dài tượng trưng lửa và nước; một cành đỗ quyên tượng trưng cho gió; những lá dương xỉ mịn màng tượng trưng cho đất; hoa loa kèn hồng tượng trưng cho khoảng trống, và huệ vàng với tuyết tùng tượng trưng cho sự hiểu biết… Những màu sắc tạo nên sự hài hòa, sáu yếu tố hợp thành sẽ tạo nên sự vận hành của vũ trụ, mang ấn tượng về sự hợp nhất của xác thân và trí tuệ. Đắm mình trong sáng tạo theo lối cắm hoa Ikebana là chiêm ngưỡng những tinh hoa của Phật giáo qua phép ẩn dụ của thiên nhiên.
Những đức tính tốt đẹp của một người khi đã đạt đến bậc thầy về Ikebana:
Sự bình đẳng, không phân biệtđối xử.
Lòng vị tha. Khi đối mặt với những bông hoa, chúng ta có thể từ bỏ được những mối bận tâm và tâm trí trở nên minh mẫn hơn.
Cách kết nối bạn bè không lời.
Giúp ta tìm hiểu về thực vật. Ikebana giúp tìm hiểu về nhiều loại hoa, cây, trở nên hòa hợp với tính chất của và chu kỳ của nó.
Được mọi người tôn trọng.
Ikebana mang lại cho chúng ta mùi hương của hoa, mùi hương ảnh hưởng đến tâm trạng và cảm xúc của của con người.
Khi có những tư tưởng xấu hay tiêu cực, nếu đối mặt với hoa, những suy nghĩ tiêu cực sẽ biến mất.
Tâm an lạc.
Những hiểu biết về vẻ đẹp, về sự sang trọng của thế giới tự nhiên, có thể nuôi dưỡng tính thẩm mỹ của con người.
Qua Ikenana, dường như con người tìm thấy sự hài hòa với thiên nhiên, coi mình là một phần của thiên nhiên.
Một số phong cách cắm hoa Ikebana phổ biến hiện nay
Nghệ thuật cắm hoa Ikebana được chia thành nhiều trường phái và phong cách khác nhau. Nhưng cơ bản theo nguyên tắc về một tam giác tỷ lệ, trong đó có các chủ đề tượng trưng cho Nhật – Nguyệt – Địa; hoặc cũng có thể là Thiên – Nhân – Địa. Việc lựa chọn chiếc bình cũng khá quan trọng, vì lượng nước và cách tiếp xúc với không khí của nó có thể ảnh hưởng đến bố cục tổng thể.
Phong cách Rikka
Ra đời vào thời Muromachi trong thế kỷ XV dưới thời Muromachi. Rikka chính là khởi thủy của những gì làm nên Kado bây giờ. Rikka được xem như là nền tảng của Ikebana. Những phong cách khác cũng dựa vào phong cách Rikka mà phát triển. Có thể nói, Rikka là một trong những phong cách cổ xưa nhất và thường được xem là chính thống nhất trong hầu hết các phong cách Ikebana.
Rikka - một kiểu cắm hoa đứng. Phong cách cắm hoa Rikka, thể hiện vẻ tráng lệ của thiên nhiên, quy ước là hoa được cắm theo hình núi Sumeru, ngọn núi huyền thoại của thế giới nhà Phật mang ý nghĩa tượng trưng cho toàn vũ trụ.
Yêu cầu của kiểu cắm hoa này là bình dùng để cắm hoa phải cao và to, hoa cắm trong bình ở tư thế thẳng. Rikka thể hiện vẻ đẹp của tự nhiên. Một bình hoa Rikka luôn có 7 cành thể hiện cho đồi núi, thác nước, thung lũng và những sự vật khác trong tự nhiên.
Rikka là những qui tắc nghiêm ngặt từ nguyên liệu đến kiểu dáng, vị trí các cành… và phù hợp cho những không gian nghiêm trang với dáng vẻ uy nghi đường bệ phục vụ cho những buổi lễ tôn giáo hay những sự kiện quan trọng của giới cầm quyền.
Thiết kế của kiểu Rikka là rộng lớn, thanh tú và nổi bật. Sự sắp xếp cơ bản của 3 cành hoa tạo thành khung cho những cánh hoa. Những cành hoa này thường cân đối và to lớn về tỉ lệ. Một bình hoa Rikka trung bình có kích thước từ 3 đến 5 lần chiều cao hoặc chiều rộng của bình cắm. Một khi chiều dài của cành hoa chính đã được định, những cành hoa còn lại được cân đối theo tỉ lệ với cành chính đó. Một bình hoa Rikka cắm xong sẽ có dạng hình cầu với không gian rất lớn.
+ Rikka Shofutai
Cắm hoa theo phong cách Rikka cổ điển (Rikka Shofutai) phải tuân thủ những quy định cực kỳ nghiêm ngặt, nhất là về hình thức sắp xếp tổng thể. Sử dụng các kỹ thuật đặc biệt như dây chằng, Rikka thường có chín thân trung tâm được gọi là Yakueda.
Bình cắm hoa theo phong cách Rikka shofutai thường có chiều cao từ 20 đến 30cm. Trong đó, mỗi Yakueda sẽ có một chức năng cụ thể, và điểm xuất phát từ một đường tưởng tượng chạy qua trung tâm của bình hoa. Chiều dài, vị trí và độ dài của mỗi Yakueda sẽ phụ họa và hỗ trợ các Yakueda khác để tạo nên một sự sắp xếp hài hòa về mặt tổng thể.
Trong một bình hoa Rikka Shofutai mẫu mực, các thân cây phải đạt được hiệu ứng hình ảnh của một đường thẳng đứng rõ ràng và đơn nhất mọc lên từ trung tâm của Kenzan – vòng nẹp cố định các thân. Hiệu ứng này được gọi là Mizugiwa, dịch ra có nghĩa là “mép nước”.
+ Rikka Shimputai.
Rikka là kiểu cắm chỉ có ở trường Ikebana Ikenobo – là trường khởi nguồn của nghệ thuật Ikebana. Năm 1999, truyền nhân thứ 45, người đứng đầu trường phái Ikenobo là Ikenobo Sen’ei đã sáng tạo thêm kiểu cắm Rikka mới (Rikka Shimputai) từ việc kế thừa vẻ đẹp của Rikka cổ điển (Rikka Sofutai) và phát triển thêm những tiêu chuẩn thẩm mỹ mới cho kiểu cắm này. Rikka Simputai mang vẻ đẹp phóng khoáng của hơi thở nhịp sống hiện đại bằng việc phá bỏ những qui tắc về 9 cành chính của Rikka cổ điển với dáng vẻ hoàn toàn mới nhưng vẫn mang trong mình sự uy nghiêm và tính triết lý cao sâu khi tận dụng và tạo ra những không gian đa chiều trong tác phẩm.
Phong cách Rikka Shimputai ra đời, cho phép người cắm thoát khỏi khuôn khổ nghiêm ngặt của Rikka Shofutai để sáng tạo hơn. Thay vì chín chủ thể, cách cắm Shimputai dựa trên hai phần tương phản của màu sắc, kết cấu hay vật liệu trong một chiếc bình duy nhất. Cách cắm hoa hiện đại này được tiếp nhận và ưa chuộng bởi hình dáng nổi bật, tươi sáng.
Phong cách cắm hoa Shoka
Shoka là phong cách thông dụng nhất trong nghệ thuật Ikebana. Nó có nghĩa là “hoa sống”. Một bình hoa Shoka đạt yêu cầu là sự hội tụ đủ 3 thành phần: Shin – Soe – Tai nghĩa là Trời, Đất và Con người.
Phong cách cắm hoa Shoka trông có vẻ giản đơn nhất nhưng trên thực tế lại khó nhất trong tất cả phong cách cắm hoa nghệ thuật Ikebana. Shoka nhấn mạnh năng lượng sống của thực vật và ca ngợi vẻ đẹp của vật liệu tự nhiên.
Để làm chủ Shoka, người cắm hoa cần phải có sự am hiểu sâu sắc về quá trình sinh trưởng trong tự nhiên của thực vật, chẳng hạn như môi trường và đặc điểm của chúng.
Trong phong cách Shoka, người cắm hoa sẽ xét đến một yếu tố mà tiếng Nhật gọi là “Shussho” (tạm dịch là “gốc gác”) hoặc những đặc tính cụ thể của một loài thực vật để xác định bố cục.
Với phong cách này, bình hoa không chỉ là một vật chứa đựng mà nó còn tượng trưng cho nguồn gốc của sự sống. Bình hoa thường có dạng đối xứng và miệng rộng. Bình nghiêng và hẹp hơn cũng được ưa chuộng trong phong cách này.
Khi cắm, chiều cao và độ dài của các cành hoa phải thể hiện rõ vị trí của 3 yếu tố trên. Người ta dùng chiều cao của bình hoa làm chuẩn, nhành hoa cao nhất trong bình đại diện cho Thiên, chiều cao của nó bằng 3 lần chiều cao của bình hoa. Nhành hoa thứ 2 đại diện cho Nhân, cao chỉ bằng 2/3 nhành hoa Thiên và cành Địa thấp nhất, chỉ bằng 1/3. Một bình hoa được cắm theo đúng phong cách Shoka phải đáp ứng các quy tắc cân bằng nêu trên.
Shoka là phong cách cắm hoa được đơn giản hóa từ phong cách cắm theo kiểu thẳng đứng Rikka để phù hợp với nhiều tầng lớp dân chúng. Shoka thể hiện vẻ đẹp giản dị của tự nhiên bằng việc sử dụng ít cành lá nhưng thể hiện sự vươn lên hướng về mặt trời. Shoka theo thuyết Thiên – Địa – Nhân, trong đó có 3 cành chính với tên gọi là Shin – Soe – Tai, tượng trưng cho sự hòa hợp của Trời, Đất và Con người. Người Nhật thường dùng phong cách cắm hoa Shoka để trang trí nhà cửa trong những ngày đầu năm mới.
Phong cách Shoka nhấn mạnh đến sức sống, nguồn năng lượng đang phát triển. Những bình hoa được cắm theo phong cách Shoka thường được người Nhật bài trí ở hốc tường Tokonoma, nơi trang nghiêm nhất trong căn phòng.
Bên cạnh bình hoa, tại Tokonoma còn có một bức tranh phong thủy hay một bức thư pháp. Cách trưng bày tối giản này thể hiện sự khéo léo và tinh tế cao độ.
Phong cách cắm hoa Moribana
Là phong cách Ikebana đơn giản nhất nên Moribana đặc biệt phù hợp với người mới bắt đầu. Nghĩa đen của Moribana là “chất đống hoa” nên hoa cắm theo phong cách này thường to khối, có thể quan sát và thưởng thức từ cả ba phía.
Bình hoa Moribana thường rộng miệng và nông hơn so với các loại bình sử dụng cho những phong cách khác. Ba Yakueda trong Moribana được gọi là Shin – Soe – Tai (Thiên – Địa – Nhân).
Người cắm hoa có thể tạo ra phong cách Moribana riêng của mình với các kiểu phụ như thẳng đứng, xiên hoặc nối tầng để cho ra các hiệu ứng độc đáo, hoặc tùy nghi lựa chọn những hình dạng khác biệt về tổng thể.
Đặc điểm của phong cách Moribana là hình dáng tự nhiên với vô số những bông hoa tuyệt mỹ.
Moribana – một dạng thức mới của Ikebana xuất hiện giữa sự kết hợp của phong cách cắm hoa truyền thống và phong cách phương Tây. Trong khi phong cách Rikka đã ra đời phát triển qua nhiều giai đoạn và có rất nhiều quy luật thì phong cách Moribana chỉ mới xuất hiện khoảng 100 năm và Moribana có thể dùng để trang trí trong những phòng theo phong cách phương Tây chứ không nhất thiết chỉ được đặt trong những hốc tường của những căn phòng xây theo phong cách Nhật Bản truyền thống.
Đây là phong cách cắm hoa có thể được thưởng thức ở bất kỳ đâu và thích hợp cho cả khung cảnh trang trọng lẫn thân tình.
Phong cách Nageire
Phong cách này còn được gọi là Heika hoặc Nageirebana. Nageire rất giống với Moribana, cũng là phong cách cắm hoa đề cao vẻ đẹp của tự nhiên. Hoa theo phong cách này thường để cuống dài, được cắm trong các bình cao và hẹp nên không cần dùng Kenzan. Bản chất của sự phóng khoáng này xuất phát từ truyền thuyết về một Samurai đã ném hoa vào miệng bình. Sự sắp xếp ngẫu nhiên đó đã sinh ra Nageire, nghĩa là “ném vào”. Thành phần tam gác và màu sắc hài hòa ở Rikka được sử dụng lỏng lẻo ở Nageire.
Nageire là kiểu cắm tối giản, mộc mạc như đời sống vốn có của cỏ cây hoa lá quanh vườn, đề cao tính tự nhiên, phù hợp cho nhu cầu thư giãn nhẹ nhàng trong cuộc sống hàng ngày của người dân.
Nageire thường có hình dạng nghiêng thanh nhã và cũng được hình thành bởi ba Yakueda chính là Shin – Soe – Tai. Mỗi thân tuân theo một công thức đo lường riêng.
Mặc dù Nageire cơ bản có dạng nghiêng nhưng nhiều học viên cao cấp vẫn sử dụng các kiểu phụ như thẳng đứng, xiên hoặc nối tầng giống Moribana.
Nageire thể hiện mong muốn tái tạo vẻ đẹp gần nhất với thiên nhiên. Sau này, đến cuối thế kỷ 17 đầu thế kỷ 18 và về sau, thời đại Meiji, Nageire thường cắm vào những bình cao miệng nhỏ, thêm một số qui tắc đơn giản hay kiểu dáng nhất định (dáng thẳng, dáng nghiêng, dáng thác đổ) nên được gọi là Heika ( Kiểu cắm này hiện nay là một trong những kiểu cắm chính của trường phái Ikebana Ohara). Với đặc trưng cắm trong bình cao và sử dụng nguyên liệu gần gũi với thiên nhiên (hoa ngoài vườn nhà), Nageire hay Heika rất phù hợp đặt vào những Tokonoma trong phòng khách của những nhà dân Nhật Bản xưa.
Không chỉ là một loại hình nghệ thuật, Ikebana phát triển và gắn liền với đời sống người Nhật như một thành phần không thể thiếu. Ikebana – qua đó, cũng thể hiện cách nhìn khác biệt của người Nhật về tự nhiên – nhìn thấy vẻ đẹp từ những điều đơn giản, gần gũi.
Phong cách Freestyle (tự do)
Là phong cách được phát triển gần đây và ít bị ràng buộc nhất trong các phong cách cắm hoa nghệ thuật Ikebana. Freestyle đề cao sự tự do biểu hiện và sáng tạo cá nhân, cho phép người cắm tùy nghi lựa chọn chủng loại vật liệu, thậm chí cả các loại phi thực vật. Những vật liệu thường được người cắm hoa theo phong cách Freestyle sử dụng là giấy thủ công và thực vật khô. Freestyle sử dụng rất nhiều loại kỹ thuật, từ hệ thống dây chằng cho đến thay đổi hình dạng lá bằng cách cắt tỉa.
Mặc dù là phong cách tự do nhưng người cắm vẫn phải xét đến các yếu tố như hình dạng, cấu trúc, diện tích bề mặt, tiêu điểm và khối lượng của vật liệu sử dụng.
Trải qua quá trình dài hình thành và phát triển, nghệ thuật cắm hoa truyền thống vẫn được người dân Nhật Bản giữ gìn, bảo tồn và phát triển mạnh mẽ. ngoài những phong cách cắm hoa truyền thống cổ điển được kế thừa từ hàng ngàn năm, người dân đã sáng tạo nhiều phong cách mới đa dạng, hiện đại và phù hợp với môi trường sống hiện đại nhưng không mất đi nguồn gốc. Hoa, Trà, Bonsai, Thư pháp đã trở thành vẻ đẹp mang đậm bản sắc văn hóa Nhật không hòa lẫn với bất kì nền văn hóa nào khác trên thế giới. Qua đó ta hiểu hơn về con người và đất nước mặt trời mọc, hiểu hơn những triết lí sâu lắng người Nhật gửi gắm vào hoa vào cây vào thiên nhiên đầy tươi đẹp.
